Η γυμναστική κάνει καλό. Όλοι το ξέρουν αυτό, σωστά;
Αρκεί όμως αυτή η αόριστη γενικότητα για να μας πείσει να κάνουμε τη γυμναστική τρόπο ζωής χωρίς να δυσανασχετούμε ή να αγκομαχούμε ταυτόχρονα;
Τι είναι τα ενδογενή και τα εξωγενή κίνητρα;
Τα κίνητρα που συνήθως έχει ένα άτομο για να αλλάξει μια συνήθειά του ή να υιοθετήσει μια καινούργια, μπορεί να είναι εξωγενή ή ενδογενή. Τα εξωγενή κίνητρα προέρχονται κυρίως από το περιβάλλον του, από επιρροές ή πιέσεις που πιθανόν να δέχεται, ή από την επιθυμία του να ανήκει σε μια ομάδα ή να μοιάσει σε κάποιον άλλο.
Αντίθετα, τα ενδογενή κίνητρα δημιουργούνται από εσωτερικές διεργασίες και σκέψεις του ίδιου του ατόμου. Οι άνθρωποι που κινητοποιούνται ορμώμενοι από ενδογενή κίνητρα τείνουν από τη φύση τους να αναλαμβάνουν πιο εύκολα προκλήσεις και να θέλουν να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους ακόμη και χωρίς κανένα αντάλλαγμα. Ενδιαφέρονται πρωτίστως για τις συνέπειες που θα έχει η αλλαγή ή η νέα τους συνήθεια στα συναισθήματά τους ή στην ποιότητα της ζωής τους και πολύ λιγότερο για τη γνώμη των άλλων ή τα κοινωνικά “πρέπει”.
Εννοείται, φυσικά, πως τα κίνητρα αυτά αλληλοεπηρεάζονται. Ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε τις απαιτήσεις του κοινωνικού μας περιβάλλοντος εξαρτάται από τον τρόπο σκέψης μας, και οι επιθυμίες για αλλαγή που μας δημιουργούνται δέχονται επιρροές από τα μηνύματα που λαμβάνουμε από τον περίγυρό μας.
Πώς επηρεάζεται η σωματική άσκηση;
Σύμφωνα με έρευνες, τα ενδογενή κίνητρα για άσκηση συνδέονται θετικά με καλύτερη τήρηση των προγραμμάτων, αυξημένη αυτό-αποτελεσματικότητα, πιο θετικά συναισθήματα κατά τη διάρκεια της προπόνησης και λιγότερο άγχος κατά την άσκηση. Όλα αυτά θα μπορούσαν να οδηγήσουν πολύ πιο εύκολα σε ταχύτερη και πιο αξιοσημείωτη βελτίωση στη φυσική κατάσταση και τη σύσταση του σώματος.
Για να καταφέρεις να κάνεις την σωματική άσκηση μια ευχάριστη συνήθεια της καθημερινότητάς σου, θα πρέπει τα κίνητρά σου να είναι κυρίως ενδογενή. Το αδυνάτισμα, η γράμμωση, το six-pack, το γυμναστήριο ως τόπος συνάντησης με τους φίλους, μπορεί να είναι καλές αφορμές αλλά δεν έχουν τη δύναμη να κάνουν την άσκηση τρόπος ζωής. Είτε είναι μακροπρόθεσμοι στόχοι που σύντομα μοιάζουν άπιαστοι, είτε η σημασία τους φθίνει γρήγορα, δεν καταφέρνουν να μας κρατήσουν συνεπείς. Και η συνέπεια είναι η λέξη-κλειδί στην απόκτηση μιας συνήθειας.
Πώς να αλλάξεις τα κίνητρά σου
Δεν γεννηθήκαμε όμως όλοι με την έμφυτη τάση να αγαπάμε τις προκλήσεις και την επιθυμία να αναπτύσσουμε συνεχώς τον εαυτό μας με κάθε δυνατό τρόπο. Αν λοιπόν δεν διαθέτεις τέτοια χαρακτηριστικά, σημαίνει ότι οποιοδήποτε πλάνο σωματικής άσκησης προσπαθήσεις να εφαρμόσεις θα είναι καταδικασμένο στην αποτυχία;
Φυσικά και όχι. Απλά πρέπει να βρεις τρόπους για να δημιουργήσεις κίνητρα που θα μοιάζουν περισσότερο ενδογενή. Πρέπει να σκεφτείς διαφορετικούς λόγους για να αθλείσαι και να προκαλέσεις έτσι κάποιες αλλαγές στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Η άσκηση μπορεί να αλλάξει την εικόνα του σώματός σου, αυτό το γνωρίζεις ήδη. Μέχρι τώρα περίμενες να ανταμειφθείς για την προσπάθειά σου με απώλεια βάρους ή λίπους, ή με γράμμωση και σχηματισμένους μύες. Υπάρχουν όμως τόσα άλλα πράγματα που μπορεί να κάνει η άσκηση για σένα. Μπορεί να αλλάξει τη διάθεσή σου, τη συμπεριφορά σου, τον τρόπο σκέψης σου. Μπορεί να βελτιώσει την υγεία σου. Μπορεί να σε προστατεύσει από διάφορες ασθένειες και προβλήματα υγείας. Πρέπει να βρεις διαφορετικούς λόγους που θα σε παρακινούν να προχωράς στο πρόγραμμά σου. Μπορείς να ρίξεις μια ματιά σε αυτή τη λίστα, για να βρεις και άλλες ιδέες.
Επιστημονικές Πηγές:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30104987/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32343199/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26389719/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25456247/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19454771/
