Τι είναι η διαισθητική ή ενστικτώδης διατροφή (intuitive eating);

Άρθρα, Διαισθητική διατροφή, Διατροφική Συμπεριφορά

Τι είναι η διαισθητική ή ενστικτώδης διατροφή (intuitive eating);

Ο ορισμός της ενστικτώδους ή διαισθητικής διατροφής, ο έμφυτος μηχανισμός, πώς και πότε τον χάσαμε, και πώς μπορούμε να τον ανακτήσουμε.

Μοιράσου το :

Κατά πάσα πιθανότητα δεν το θυμάσαι, αλλά στη βρεφική και πιθανόν στη νηπιακή σου ηλικία είχες ίσως την πιο ισορροπημένη σχέση με το φαγητό – παρόλο που τώρα αναρωτιέσαι τι είναι η διαισθητική ή ενστικτώδης διατροφή… Έτρωγες μόνο όταν πεινούσες και σταματούσες την στιγμή που χόρταινες. Σκεφτόσουν μονίμως το παιχνίδι και καθόλου το φαγητό, μέχρι τη στιγμή που το σώμα σου θα σου έστελνε τα γνωστά σημάδια πείνας. Η επιλογή των τροφίμων βασίζονταν αποκλειστικά και μόνο στους γευστικούς σου κάλυκες και δεν σε ενδιέφερε καθόλου η ποιότητα, ο τρόπος μαγειρέματος ή η διατροφική αξία των τροφίμων. Με άλλα λόγια, ήσουν, ήμουν, ήμασταν, όλοι πιστοί ακόλουθοι της διαισθητικής διατροφής.

Αν είσαι γονιός, θα θυμάσαι σίγουρα την αντίστοιχη περίοδο στη ζωή του παιδιού σου. Τις μάταιες προσπάθειές σου να το ταΐσεις σε στιγμές που δεν πεινούσε, την δυσκολία σου να το πείσεις να φάει εκείνα τα λαχανικά που δεν του άρεσαν, και την γκρίνια του όταν μετά από αρκετές ώρες παιχνιδιού γινόταν αντιληπτή η πείνα και το μέγεθός της. Όλα τα παραπάνω αποτελούν χαρακτηριστικά του ενστικτώδους μηχανισμού διατροφής με τον οποίο γεννιούνται τα περισσότερα όντα του πλανήτη. Ένας μηχανισμός που η σημερινή ανθρώπινη κοινωνία έχει δυστυχώς καταστείλει και χρειαζόμαστε… δουλειά για να τον επαναφέρουμε.

What is intuitive eating? | offadiet.com

Ο ορισμός της ενστικτώδους ή διαισθητικής διατροφής (intuitive eating)

Με τον όρο ενστικτώδης ή διαισθητική διατροφή εννοούμε την διατροφή που βασίζεται στα μηνύματα που μας στέλνει το σώμα μας. Τρώμε μόνο όταν πεινάμε, σταματάμε μόλις χορτάσουμε. Μοιάζει απλό, σωστά; Πριν μιλήσουμε όμως για το πόσο εύκολο είναι στην σημερινή πραγματικότητα, ας δούμε πώς προέκυψε ο όρος “intuitive eating” για τον οποίον πολύς λόγος γίνεται πλέον από την επιστημονική διατροφική κοινότητα.

Η ιστορία του intuitive eating

Η ιδέα της διατροφής με βάση το ένστικτο είχε ήδη κάνει την εμφάνισή της από το 1970. Ο όρος “intuitive eating” όμως χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά το 1995 από τις Αμερικανίδες διαιτολόγους Evelyn Tribole και Elyse Rech, στο βιβλίο τους Intuitive Eating: A Revolutionary Program that Works. Οι ίδιες προχώρησαν στη δημιουργία του ιστότοπου intuitiveeating.org, στον οποίο μπορεί κανείς να βρει διάφορες πληροφορίες για αυτόν τον τρόπο διατροφής.

Οι αρχές της ενστικτώδους διατροφής

Στο intuitiveeating.org, οι Tribole και Rech αναφέρονται στις 10 βασικές αρχές της διαισθητικής διατροφής:

Πες όχι στη νοοτροπία της δίαιτας.
Άκου την πείνα σου.
Κάνε ειρήνη με το φαγητό.
Σταμάτα να “αστυνομεύεις” τα τρόφιμα.
Ανακάλυψε τον παράγοντα “ικανοποίηση”.
Άκου τα σημάδια κορεσμού.
Αντιμετώπισε τα συναισθήματά σου με ευγένεια.
Δείξε σεβασμό στο σώμα σου.
Κινήσου και νιώσε τη διαφορά.
Τίμησε την υγεία σου κάνοντας μια ήπια διατροφή.

Με το δίκιο σου βέβαια θα αναρωτηθείς “Χρειάζομαι αρχές ή οδηγούς για να ακολουθήσω τον τρόπο διατροφής που μου υποδεικνύει το ένστικτό μου;” Η απάντηση, δυστυχώς, θα είναι θετική. Γιατί απλούστατα, έχεις ξεχάσει πώς να το κάνεις.

Οι επιρροές που μας απομάκρυναν από το ένστικτό μας

Ας ξαναπάμε λίγο πάλι πίσω σε εκείνα τα μικρά παιδιά που τρέφονταν ενστικτωδώς. Τι έγινε και άλλαξαν συνήθειες; Πότε σταμάτησαν να ακούν το σώμα τους;

Όσο τα παιδιά μεγαλώνουν στη σύγχρονη κοινωνία, ξεκινούν σταδιακά οι… κακές επιρροές. Το φαγητό γίνεται ανταμοιβή ή τιμωρία από τους γονείς, την γιαγιά ή τον παππού, ακόμη και τους δασκάλους. Αρχίζουν τα πρέπει και τα μη, με βάση τις διατροφικές επιλογές της οικογένειας και τις πεποιθήσεις των γονιών. Έπειτα προστίθενται οι επιρροές από τις επιλογές των συνομηλίκων, που ίσως να έχουν διαφορετικές διατροφικές συνήθειες. Και φυσικά εισβάλλουν στην καθημερινότητα οι κάθε είδους επιρροές της παχυσαρκογενούς σύγχρονης κοινωνίας στην οποία ζούμε.

Και ύστερα έρχονται οι δίαιτες. Γιατί το κάνει η συμμαθήτρια που θέλει να αδυνατίσει. Ή γιατί το είπε ο προπονητής που, δεν μπορεί, ξέρει καλύτερα. Ή γιατί απλά είναι ζηλευτά όλα αυτά τα τέλεια σώματα που έχουν οι influencers στο Instagram. Και κάπως έτσι γίνεται η αρχή. Το φαγητό, μία από τις πιο βασικές μας ανάγκες, συνδέεται συνειδητά ή υποσυνείδητα με αρνητικά συναισθήματα και συμπεριφορές. Τα τρόφιμα χωρίζονται σε καλά και κακά, η στέρηση γίνεται υποδειγματική, η λανθασμένη επιλογή τροφίμων μας γεμίζει τύψεις και ενοχές και η διατροφή μας γίνεται το θέμα που αγαπάμε να μισούμε.

Η ενστικτώδης σχέση μας με το φαγητό έχει διαταραχθεί. Οδηγούμαστε σε λανθασμένες διατροφικές συμπεριφορές και το φαγητό αποτελεί πλέον πηγή αναστάτωσης, εκνευρισμού, κοινωνικής απομόνωσης, ακόμη και φόβου. Ταυτόχρονα όμως καταλαμβάνει το μεγαλύτερο χώρο στις σκέψεις μας αφού δεν είναι πια μια αυτόματη διαδικασία, αλλά ένα πρόβλημα που απαιτεί λύση.

Ο δρόμος της επιστροφής στην ενστικτώδη διατροφή

Η ενστικτώδης διατροφή δεν είναι κάτι που πρέπει να μάθουμε αλλά κάτι που πρέπει να θυμηθούμε. Και για να γίνει αυτό, πρέπει να “ξεμάθουμε” χρόνιες προβληματικές διατροφικές συμπεριφορές και κυρίως λανθασμένους τρόπους σκέψης. Και όπως γνωρίζει κάθε καλός δάσκαλος, η μεγάλη δυσκολία δεν είναι στο να διδάξεις, αλλά στο να κάνεις κάποιον να ξεμάθει αυτά που (νομίζει ότι) ξέρει.

Ο στόχος είναι η επιστροφή στη διατροφή με βάση τα μηνύματα πείνας και κορεσμού που μας στέλνει το σώμα μας. Αυτή η μετάβαση όμως δεν μπορεί να συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη. Έχουμε ξεχάσει πώς να αναγνωρίζουμε αυτά τα μηνύματα και ο εγκέφαλός μας αποπροσανατολίζεται από τις διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές. Το πρώτο βήμα είναι να τις αναγνωρίσουμε για να μπορέσουμε να τις εξαλείψουμε. Σε αυτή τη λογική βασίζονται οι βασικές αρχές του intuitiveeating.org .

Τα οφέλη της ενστικτώδους διατροφής

Πολλές έρευνες έχουν ασχοληθεί τα τελευταία χρόνια με το intuitive eating, το οποίο ορίζεται από την επιστημονική κοινότητα ως ένας τρόπος διατροφής που δίνει προτεραιότητα στα φυσιολογικά σημάδια πείνας και κορεσμού και ελαχιστοποιεί τις δίαιτες και τη συναισθηματική κατανάλωση φαγητού. Σε μία από τις πιο πρόσφατες έρευνες που πραγματοποιήθηκε σε σπουδαστές, τα άτομα που ακολούθησαν διαισθητική διατροφή για κάποιο χρονικό διάστημα, παρουσίασαν λιγότερη ψυχολογική πίεση αλλά και χαμηλότερο Δ.Μ.Σ. σε σχέση με άτομα που βρίσκονταν σε δίαιτα ή ακολουθούσαν ένα μοντέλο υγιεινής διατροφής. Σε μία άλλη έρευνα που μελέτησε τη διατροφική συμπεριφορά οικογενειών, παρατηρήθηκε ότι οι γονείς που ακολουθούσαν διαισθητική διατροφή αφιέρωναν μεγαλύτερο χρόνο στην προετοιμασία σπιτικού φαγητού για την οικογένεια και χρησιμοποιούσαν περισσότερα φρούτα και λαχανικά στη διατροφή της οικογένειας. Τα πιο σημαντικά στοιχεία όμως, μας έρχονται από μια πρόσφατη μετα-ανάλυση του 2021 σε 97 έρευνες, η οποία συμπεραίνει πως η διαισθητική διατροφή είναι αντιστρόφως ανάλογη με πολλαπλούς δείκτες ψυχοπαθολογίας και διατροφικής παθολογίας, καθώς και με διαταραχές της εικόνας του σώματος. Επιπλέον, συνδέεται θετικά με υψηλή αυτοεκτίμηση, ευεξία και θετική εικόνα σώματος.

Η off-a-diet προσέγγιση στη διατροφή

Στο offadiet.com, υποστηρίζω την διαισθητική διατροφή, σε συνδυασμό με την ενσυνειδητότητα, ένα εξίσου σημαντικό στοιχείο της διατροφής στον σύγχρονο τρόπο ζωής, αλλά και την κατανάλωση τροφίμων υψηλής διατροφικής αξίας. Παράλληλα, δίνω βάρος και σε άλλες σημαντικές πτυχές της διατροφής μας, όπως είναι η εποχικότητα και η ασφάλεια.

Μάθε περισσότερα για την off-a-diet προσέγγιση στη διατροφή!