Η Μεγάλη Εβδομάδα των παθών φτάνει και πολλοί από εμάς, όπως προστάζει η Χριστιανική παράδοση του τόπου μας, έχουμε ξεκινήσει την νηστεία. Κάποιοι μάλιστα πιθανόν να νηστεύετε ήδη από την αρχή της Σαρακοστής, είτε μόνο από το κρέας είτε από το σύνολο των ζωικών προϊόντων.

Η νηστεία είναι μια περίοδος μεγάλων αλλαγών στη διατροφή μας που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την πρόσληψη των πρωτεϊνών αλλά και άλλων θρεπτικών συστατικών. Με τις κατάλληλες παρεμβάσεις όμως στις διατροφικές επιλογές μας, μπορούμε να διασφαλίσουμε τη μέγιστη δυνατή περιεκτικότητα της διατροφής μας σε αυτά τα θρεπτικά συστατικά και να αποφύγουμε πιθανές ελλείψεις, ειδικά αν  πρόκειται για μεγάλα διαστήματα νηστείας.

Μετά τη νηστεία όμως, τι ακολουθεί; Αν και τα εορταστικά τραπέζια του Πάσχα είναι συνήθως πολύ λιγότερα σε σχέση με αυτά των διακοπών των Χριστουγέννων, η συνήθως υπερβολική υπερφαγία της Κυριακής του Πάσχα αλλά και το είδος των εδεσμάτων που καταναλώνουμε, κάνουν το τραπέζι του Πάσχα πολύ πιο επικίνδυνο για την υγεία μας από τα αντίστοιχα των Χριστουγέννων. Αρκεί να ρωτήσουμε έναν οποιονδήποτε επαγγελματία υγείας που εργάζεται σε νοσοκομείο και θα έχει πολλές ιστορίες να μας πει για τη σωρεία περιστατικών που καταλήγουν στα επείγοντα την Κυριακή και την Δευτέρα του Πάσχα. Από απλές περιπτώσεις δυσπεψίας, παγκρεατίτιδες και εξάρσεις χολοκυστοπάθειας μέχρι και βαριά περιστατικά, στα οποία δεν χρειάζεται να αναφερθούμε. Σκοπός άλλωστε αυτού του άρθρου δεν είναι  να σε τρομοκρατήσω και να μη φας τίποτα αλλά να μάθεις τι πρέπει να προσέξεις και γιατί, ώστε να μπορέσεις να χαρείς όσο περισσότερο γίνεται τις γιορτινές Πασχαλινές ημέρες. Επίσης, οι παρακάτω οδηγίες στοχεύουν στην υγεία, τη σωστή πέψη και την αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων, οπότε δε θα βρεις πληροφορίες για θερμίδες και αριθμητικές περιεκτικότητες σε λιπαρά ή υδατάνθρακες. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν!

Συμβουλές διατροφής για τα εορταστικά τραπέζια

Μεγάλο Σάββατο

Η νηστεία τελειώνει επισήμως το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου και η επιστροφή στην κανονική διατροφή γίνεται με την παραδοσιακή μαγειρίτσα. Αν και στην Ελληνική επικράτεια μπορεί κανείς να βρει διάφορους τρόπους παρασκευής της, η παραδοσιακή μαγειρίτσα είναι σούπα. Ο σκοπός της είναι να γίνει η μετάβαση από τη νηστεία στην κρεατοφαγία με όσο το δυνατόν λιγότερο επιβλαβή τρόπο για το πεπτικό μας σύστημα. Τα πράγματα όμως δεν είναι πάντα έτσι. Μπορεί η σούπα να θεωρείται ένα εύπεπτο τρόφιμο για το γαστρεντερικό μας σύστημα, η κατανάλωσή όμως μιας τέτοιας σούπας και μάλιστα τόσο αργά το βράδυ επιβαρύνει τη διαδικασία της πέψης. Επιπλέον, η ταυτόχρονη κατανάλωση αυγών, συνοδευτικών αλλά και αλκοόλ κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη μετάβαση από μια περίοδο αυστηρής νηστείας.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι το Αναστάσιμο δείπνο είναι εξαιρετικά πλούσιο σε λιπαρά και χοληστερόλη. Τα εντόσθια όπως και τα αυγά, κατατάσσονται στα τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε χοληστερόλη και η παραδοσιακή μαγειρίτσα περιέχει συνήθως και τα δύο.

Για να αποφύγουμε πιθανή δυσπεψία κατά τη διάρκεια της νύχτας, που θα μπορούσε να μας δημιουργήσει προβλήματα και να καταστρέψει τον εορτασμό της επόμενης ημέρας, τρώμε με μεγάλη προσοχή το βράδυ του Σαββάτου. Μία πολύ μικρή ποσότητα μαγειρίτσας μαζί με λίγη πράσινη σαλάτα είναι αρκετά. Το αλκοόλ καλό θα ήταν να το αφήσουμε για την επόμενη μέρα. Διαφορετικά, ένα ποτήρι κρασί είναι υπεραρκετό.

Σημαντικό: Η επιστροφή στην κανονική διατροφή μετά τη νηστεία συνοδεύεται συνήθως από λαιμαργία! Αυτό κάνει πολλούς να τρώνε γρήγορα, να καταπίνουν την τροφή σχεδόν αμάσητη και φυσικά να χάνουν τον έλεγχο της ποσότητας. Μην ξεχνάς λοιπόν ότι πρέπει να φας αργά και συνειδητά. Η καλή μάσηση θα βοηθήσει την πέψη και την ομαλή επανένταξη των ζωικών προιόντων στη διατροφή σου.

Κυριακή του Πάσχα

Η παράλειψη του πρωινού με σκοπό  “να φας με όρεξη” το μεσημέρι δεν είναι σωστή πρακτική. Ούτε φυσικά το τσιμπολόγημα καθόλη τη διάρκεια του ψησίματος του οβελία. Η τήρηση των γευμάτων και του μέτρου αποτελούν πάγιες τακτικές για σωστή διατροφή όλες τις μέρες του χρόνου.

Αν αγαπάς το γλυκό πρωινό, μπορείς να απολαύσεις μια φέτα παραδοσιακό τσουρέκι ή δυο κουλουράκια με ένα ποτήρι γάλα και ένα φρούτο. Αν προτιμάς τα αλμυρά, ένα κόκκινο βραστό αυγό με μια φέτα ψωμί ολικής άλεσης και ένα φρούτο ή ένα ποτήρι χυμό είναι επίσης ιδανικό πρωινό.

Στο μεσημεριανό, το ψητό αρνάκι έχει φυσικά την τιμητική του. Διάλεξε κομμάτια κρέατος χωρίς ορατό λίπος και απέφυγε την πέτσα. Καλό θα είναι επίσης να περιορίσεις την επιπλέον κατανάλωση εντοσθίων από κοκορέτσι, γαρδούμπα και άλλα παρόμοια παρασκευάσματα στο ελάχιστο. Συνδύασε το ψητό κρέας με σαλάτα και περιόρισε την κατανάλωση συνοδευτικών όπως πατάτες, ρύζι, κλπ. σε μια μικρή ποσότητα. Προτίμησε ψωμί ολικής άλεσης και καλό είναι να αποφύγεις συνοδευτικά πλούσια σε λιπαρά όπως πίτες, τάρτες, πιτάκια, κλπ. Για επιδόρπιο προτίμησε εύπεπτες επιλογές όπως φρουτοσαλάτα, γιαούρτι με φρούτα, με μαρμελάδα ή γλυκό κουταλιού, ή παγωτό.

Για το βραδινό, ένα ελαφρύ γεύμα είναι ιδανικό για να κλείσει μια μέρα που σχεδόν σίγουρα έχει χαρακτηριστεί από μια σχετική υπερκατανάλωση. Μια πράσινη σαλάτα με ένα αυγό ή τόστ με τυρί, ένα γιαούρτι με ένα φρούτο και δημητριακά, είναι κάποιες ιδέες για βραδινό. Καλό είναι βέβαια να ακούσεις το σώμα σου και να πράξεις ανάλογα με τις διαθέσεις του. Η επιστροφή στην κρεατοφαγία επηρεάζει διαφορετικά τον κάθε οργανισμό και κάποιοι χρειάζονται μια περίοδο ήπιας προσαρμογής στις ζωικές πρωτεΐνες.

Δευτέρα του Πάσχα

Για πολλούς το εορταστικό τραπέζι συνεχίζεται και για δεύτερη μέρα. Αν μάλιστα η μέρα συμπίπτει και με τη γιορτή του Αγίου Γεωργίου όπως φέτος, ακόμη ένας λόγος για παραπάνω φαγητό, κι άλλο ποτό, κι άλλο ξεφάντωμα. Αν λοιπόν η μέρα σου συμπεριλαμβάνει και άλλη συγκέντρωση γύρω από γεμάτο τραπέζι, καλό είναι να ακολουθήσεις τις ίδιες οδηγίες με την Κυριακή του Πάσχα. Όπως ήδη αναφέραμε, τα Πασχαλινά εδέσματα είναι πλούσια σε λιπαρά και χοληστερόλη, οπότε η υπερκατανάλωση δεν ενδείκνυται για κανέναν μας. Η φιλοσοφία του «από Δευτέρα δίαιτα» επίσης δε θα σε βοηθήσει, ειδικά τη συγκεκριμένη Δευτέρα, όταν τα σπίτια είναι γεμάτα λιχουδιές που δεν τρως τις υπόλοιπες μέρες. Μέτρο, σεβασμός στα μηνύματα του σώματός σου και όχι ακρότητες.

Ποιοι πρέπει να προσέξουν ιδιαιτέρως

• Άτομα με δυσλιπιδαιμίες: Όπως ήδη αναφέραμε, τα Πασχαλινά εδέσματα είναι πλούσια σε λιπαρά και χοληστερόλη. Άν έχεις υψηλές τιμές ολικής ή κακής χοληστερόλης ή τριγλυκεριδίων, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στις ποσότητες που θα καταναλώσεις. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν πως το μόνο που χρειάζεται να αποφύγουν είναι τα κόκκινα αυγά. Στην πραγματικότητα η ολική ποσότητα των λιπών στο γεύμα μας είναι περισσότερο επιβαρυντική για τις τιμές των λιπιδίων. Τα αυγά φυσικά και επιτρέπονται με μέτρο καθώς 3-4 αυγά την εβδομάδα μπορούν να καταναλωθούν ακόμη και από άτομα με αυξημένες τιμές λιπιδίων. Το ολικό λίπος της διατροφής όμως και ειδικά τα κορεσμένα λιπαρά, που υπάρχουν άφθονα στη μαγειρίτσα και τον οβελία, πρέπει να διατηρούνται σε χαμηλά επίπεδα. Η τήρηση του μέτρου λοιπόν σε αυτή την περίπτωση είναι επιβεβλημένη.
• Άτομα με υπερουριχαιμία: Τα άτομα με αυξημένες τιμές ουρικού οξέος θα πρέπει να ακολουθούν μια διατροφή χαμηλής περιεκτικότητας σε πουρίνες. Οι χημικές αυτές ενώσεις που βρίσκονται σε κάποια τρόφιμα μπορεί να αυξήσουν την ποσότητα ουρικού οξέος στον οργανισμό. Τα εντόσθια αλλά και το κρέας μικρών σε ηλικία ζώων όπως είναι συνήθως ο πασχαλινός οβελίας, έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε πουρίνες και καλό είναι να αποφεύγονται.
• Άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα & υπέρταση: Το Πασχαλινό τραπέζι εκτός από την περιεκτικότητά του σε λιπαρά τρόφιμα χαρακτηρίζεται συνήθως από μεγάλες ποσότητες αλατιού, μεγάλη κατανάλωση φαγητού αλλά και ταυτόχρονη κατανάλωση αλκοόλ. Όλα τα στοιχεία αυτά απέχουν πολύ από τις διατροφικές συστάσεις για άτομα με υπέρταση ή καρδιαγγειακές παθήσεις. Χρειάζεται λοιπόν ιδιαίτερη προσοχή τόσο στην επιλογή των τροφίμων όσο και στις ποσότητες.
• Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη: Άνθρωποι που πάσχουν από διαβήτη, και ιδιαίτερα ινσουλινοεξαρτώμενο, χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή σε όλα τα εορταστικά γεύματα. Εκτός από τις ποσότητες υδατανθράκων και λιπών ακόμη και οι διαφορετικές ώρες των γευμάτων μπορεί να επηρρεάσουν τις τιμές της γλυκόζης. Πιθανότατα να χρειάζεται ρύθμιση στη φαρμακευτική τους  αγωγή ή στο διατροφικό τους πλάνο.

Όλες οι παραπάνω ομάδες ατόμων οφείλουν σε κάθε περίπτωση να συμβουλευτούν τον γιατρό ή το διαιτολόγο τους για να απολαύσουν τις εορταστικές μέρες χωρίς απρόοπτα.

Μερικές συμβουλές ακόμη!

• Μην ξεχνάς να πίνεις νερό! Η καλή ενυδάτωση του οργανισμού σου θα βοηθήσει τη σωστή πέψη, θα σε γλιτώσει από την πιθανή υπερφαγία και θα αντισταθμίσει τις συνέπειες της κατανάλωσης αλκοόλ.
• Φρόντισε ώστε εσύ ή τα άτομα που θα αναλάβουν την προετοιμασία του φαγητού να τηρούν τους βασικούς κανόνες υγιεινής και ασφάλειας των ευπαθών τροφίμων όπως είναι τα εντόσθια, τα αυγά και το κρέας. Ο σωστός καθαρισμός, ο χειρισμός με ασφαλή και καθαρά εργαλεία και φυσικά η διατήρηση της σωστής θερμοκρασίας ψύξης  μέχρι την ώρα του μαγειρέματος, θα διατηρήσουν τα τρόφιμά μας ασφαλή και  τις γιορτές μας χωρίς απρόοπτα.
• Ξεκούρασε το μυαλό σου αλλά κράτα το σώμα σου σε καλή φυσική κατάσταση! Τις μέρες των διακοπών όλοι δικαιούμαστε λίγο χαλάρωση και ξεκούραση. Ακόμη και η πιο απλή μορφή σωματικής άσκησης όμως θα κάνει τα πάντα πιο εύκολα. Μια καθημερινή βόλτα στη φύση, εφόσον οι περισσότεροι κάνουμε Πάσχα στην εξοχή, είναι η ιδανική άσκηση για αυτές τις ημέρες. Και φυσικά ας μην ξεχνάμε τον  χορό! Είναι άλλωστε βασικό συστατικό του Ελληνικού Πάσχα!

Αυτές ήταν οι δικές μου συμβουλές για το Πασχαλινό τραπέζι και ελπίζω να σου φανούν χρήσιμες. Αν υπάρχει κάτι στο οποίο δεν αναφέρθηκα, μπορείς να αφήσεις την ερώτησή σου στα σχόλια παρακάτω. Αλλά και να μην έχεις κάτι να ρωτήσεις, θα χαρώ πολύ αν μου πεις που θα περάσεις το Πάσχα ή μου αφήσεις τις ευχές σου.

Εύχομαι σε όλους Καλή Ανάσταση και, αν ταξιδέψετε, καλή και ασφαλή επιστροφή.