Όλα όσα πρέπει να ξέρεις για τη στέβια

Άρθρα, Βιβλιοθήκη Τροφίμων, Διατροφή

Όλα όσα πρέπει να ξέρεις για τη στέβια

Όλες οι απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις για τη στέβια και τα δημοφιλή γλυκαντικά της.

Μοιράσου το:

Πόσο καλά γνωρίζεις τη στέβια;

Είναι απολύτως φυσικό προϊόν; Είναι τελικά ασφαλής; Γνωρίζεις πόση στέβια έχει στ’ αλήθεια το γλυκαντικό σου;

Ας βάλουμε λοιπόν τη στέβια κάτω από το διατροφικό μας μικροσκόπιο για να δώσουμε απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις για τη στέβια και τα γλυκαντικά που την περιέχουν.

Λίγη από την ιστορία της

Η στέβια έκανε την είσοδό της στην Ευρωπαϊκή αγορά το 2010. Δειλά δειλά εμφανίστηκε αρχικά σε προϊόντα light και κυρίως σε αναψυκτικά, και στη συνέχεια, όσο η έγκρισή της ως γλυκαντική ουσία περνούσε και σε άλλα προϊόντα, η χρήση της εξαπλώθηκε σε πολλούς κλάδους της Ελληνικής βιομηχανίας τροφίμων. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ίσως το πιο αγαπημένο γλυκαντικό μεταξύ των ανθρώπων που υιοθετούν μια πιο υγιεινή διατροφή ή καταβάλλουν προσπάθεια απώλειας ή διατήρησης βάρους.

Η στέβια λοιπόν αγαπήθηκε. Βρήκε πρόσφορο έδαφος καθώς οι επιδημίες της παχυσαρκίας και του Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου ΙΙ είχαν ήδη δαιμονοποιήσει τη ζάχαρη αρκετά χρόνια πριν την εμφάνιση της στέβιας. Άλλα τεχνητά γλυκαντικά όπως η σακχαρίνη και η ασπαρτάμη που προσπάθησαν να πάρουν τη θέση της ζάχαρης – και τα είχαν καταφέρει για αρκετά χρόνια – αποδείχτηκαν ιδιαιτέρως βλαβερά για την υγεία μας. Εκθρονίστηκαν εύκολα, λοιπόν, από τη στέβια που συνεπήρε τους καταναλωτές ως “φυσική γλυκαντική ουσία”.

Πόσα ξέρουμε όμως πραγματικά για ένα προϊόν που κυκλοφορεί στην αγορά λιγότερο από μια δεκαετία; Γνωρίζουμε τι είναι τελικά η στέβια; Ξέρουμε τι πραγματικά περιέχουν τα τρόφιμα, τα αναψυκτικά ή τα γλυκαντικά που διαφημίζουν περήφανα την περιεκτικότητά τους σε αυτό το “φυσικό προϊόν”; Αν είσαι κι εσύ οπαδός της στέβιας, μείνε εδώ να απαντήσουμε μαζί σε όλα αυτά τα ερωτήματα.

Τι ακριβώς είναι η στέβια;

Με τον όρο στέβια εννοούμε τους Γλυκοζίτες Στεβιόλης, ουσίες που παράγονται με υδατική εκχύλιση των φύλλων του φυτού Στέβια (Επιστημονική Ονομασία: Stevia Rebaudiana Bertoni).

Everything you need to know about stevia | offadiet.com

Είναι η στέβια φυσικό προϊόν;

Η παραγωγή της στέβιας γίνεται σε δύο στάδια. Στο πρώτο στάδιο παράγεται το αρχικό εκχύλισμα γλυκοζιτών στεβιόλης με τη χρήση νερού. Στο δεύτερο στάδιο όμως, χρησιμοποιείται μεθανόλη ή διάλυμα αιθανόλης για την ανακρυστάλλωση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στο τελικό προϊόν να έχουν εντοπιστεί παράγωγα τα οποία δεν αποτελούν συστατικά του φυτού στέβια.

Αν θέλουμε λοιπόν να είμαστε ακριβείς, θα λέγαμε ότι η στέβια είναι ένα προϊόν φυσικής προέλευσης που η επεξεργασία του γίνεται με φυσικά και χημικά μέσα.

Υπάρχουν περιορισμοί στη χρήση στέβιας από τη βιομηχανία τροφίμων;

Η Ευρωπαική Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) επέτρεψε τη χρήση των γλυκοζιτών στεβιόλης το 2010, ως γλυκαντική ουσία με κωδικό Ε 960. Ως αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη για τους γλυκοζίτες στεβιόλης έχουν καθοριστεί τα 2 mg ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα για υγιείς ενήλικες. Σύμφωνα με αυτό το ανώτατο όριο έχουν καθοριστεί και τα μέγιστα όρια περιεκτικότητας των τροφίμων σε γλυκοζίτες στεβιόλης, τα οποία ποικίλλουν ανάλογα με το προϊόν. Επιπλέον, οι γλυκοζίτες θα πρέπει να είναι καθαρότητας τουλάχιστον 95%, δηλαδή να αποτελούνται από τους βασικότερους γλυκοζίτες του φυτού (κυρίως Στεβιοζίτης και Ρεβαουδιοζίτης Α).

Είναι η στέβια ασφαλής;

Το φυτό από το οποίο παράγεται η στέβια καλλιεργείται στη Νότια Αμερική εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Η χρήση των γλυκοζιτών στεβιόλης επετράπη από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) το 1995. To 2007, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) μαζί με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) εξέδωσαν τα μέγιστα ασφαλή όρια πρόσληψης και το 2008 τα προϊόντα στέβιας άρχισαν να εισέρχονται στον κατάλογο GRAS (Generally Recognized As Safe – Γενικά Αναγνωρισμένα Ως Ασφαλή) της FDA.

Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι από τοξικολογικής άποψης, οι γλυκοζίτες στεβιόλης που έχουν παραχθεί σύμφωνα με τους κανονισμούς, σε ποσότητα που δεν ξεπερνά τα συνιστώμενα όρια, είναι ασφαλείς για κατανάλωση από τον άνθρωπο.

Πώς επηρεάζει η στέβια την υγεία;

Παχυσαρκία

Αν και η στέβια ως γλυκαντικό χρησιμοποιείται από πολλούς ανθρώπους ως υποκατάστατο της ζάχαρης, οι έρευνες δεν έχουν καταφέρει να αποδείξουν κάποια συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση στέβιας και στην απώλεια βάρους. Η ταυτόχρονη μείωση της ζάχαρης και των ζαχαρούχων προϊόντων μπορεί να σχετίζεται περισσότερο. Απαιτούνται περισσότερα στοιχεία και περαιτέρω μελέτες για ασφαλή συμπεράσματα.

Σακχαρώδης Διαβήτης

Η στέβια είναι ένα γλυκαντικό με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και χαμηλό γλυκαιμικό φορτίο. Αν και τα αποτελέσματα των ερευνών δεν είναι ακόμη σαφή, η κατανάλωση στέβιας φαίνεται να βοηθά τους ασθενείς με διαβήτη στη ρύθμιση των τιμών του σακχάρου και στην αντίσταση στην ινσουλίνη.

Υπέρταση

Σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει σε ασθενείς με υψηλή αρτηριακή πίεση, η κατανάλωση στέβιας φαίνεται να βοηθά στη μείωση των τιμών της αρτηριακής πίεσης. Τα ευρήματα όμως δεν είναι αρκετά για ασφαλή συμπεράσματα.

Γαστρεντερικό σύστημα

Τα στοιχεία των μελετών δείχνουν ότι η στέβια πιθανόν να σχετίζεται με αυξημένη εναπόθεση λίπους στο ήπαρ. Επίσης, άλλα είδη γλυκαντικών που ίσως να περιέχονται στα προϊόντα με στέβια πιθανόν να επηρεάζουν την κινητικότητα του εντέρου και να ευθύνονται για την εμφάνιση γαστρεντερικών συμπτωμάτων.

Τα γλυκαντικά με στέβια περιέχουν μόνο στέβια;

Όχι. Οι γλυκοζίτες στεβιόλης είναι ένα μόνο από τα συστατικά των γλυκαντικών σε οποιαδήποτε μορφή (σκόνη, δισκία ή υγρό). Περιέχουν ποικίλες άλλες ουσίες και πολλές φορές σε μεγαλύτερη περιεκτικότητα από τη στέβια. Παρακάτω μπορείς να δεις τι ακριβώς περιέχεται στα περισσότερα γλυκαντικά με στέβια της Ελληνικής αγοράς.

Γλυκαντικά με στέβια

Ένας διατροφικά ευαισθητοποιημένος καταναλωτής καλό θα είναι να αποκτήσει την συνήθεια να διαβάζει ετικέτες τροφίμων. Και όχι μόνο τις διατροφικές επισημάνσεις αλλά, κυρίως, τις λίστες των συστατικών, όταν και όπου χρειάζεται. Τα γλυκαντικά ως συσκευασμένα προιόντα έχουν και αυτά ετικέτες. Και όσο περίεργο και αν ακούγεται, έχουν και λίστα συστατικών. Ο μέσος καταναλωτής θα αγοράσει ένα γλυκαντικό γιατί θέλει να αντικαταστήσει την ζάχαρη. Έστω και υποσυνείδητα λοιπόν θεωρεί ότι εφόσον η ζάχαρη αποτελείται από ένα συστατικό, το ίδιο θα ισχύει και για το γλυκαντικό. Η πραγματικότητα όμως διαφέρει. Και στην περίπτωση των γλυκοζιτών στεβιόλης, όπως ήδη αναφέρθηκε, υπάρχει συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη που για έναν ενήλικα 70 κιλών δεν πρέπει να ξεπερνά τα 280 mg. Καταλαβαίνουμε επομένως ότι ένα κουταλάκι γλυκαντικού 4 γραμμαρίων δε μπορεί να είναι σκέτη στέβια. Το θέμα επομένως δεν είναι αν υπάρχουν επιπλέον συστατικά αλλά τι είδους συστατικά υπάρχουν.

Σε μια σύντομη έρευνα στο αντίστοιχο ράφι ενός super market, μπορεί κανείς να ανακαλύψει τα εξής:

(Στοιχεία προσωπικής έρευνας σε 11 διαφορετικές μάρκες γλυκαντικών με στέβια: Sweet and Balance, Canderel, Isostevia, Deligiostevia, Linodiet, Sweet n Low, La Mia Stevia, Intermed Sweete, Pure Via Stevia. Οι παραπάνω μάρκες πωλούνται στην ελληνική αγορά και πολλές από αυτές και στην Ευρωπαϊκή. Τα παρακάτω στοιχεία παρατίθενται για σκοπούς πληροφόρησης και μόνο.)

Η πλειοψηφία των γλυκαντικών με στέβια περιέχει μεγάλες ποσότητες από άλλα γλυκαντικά όπως ερυθριτόλη, μαλτοδεξτρίνη, σουκραλόζη, θαυματίνη, νατριούχος σακχαρίνη, ακεσουλφάμη Κ και κυκλαμινικό νάτριο. Κάποιες από αυτές τις ουσίες μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα σε άτομα με ενοχλήσεις του γαστρεντερικού ή άλλες παθήσεις. Η ερυθριτόλη για παράδειγμα μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε ανθρώπους που πάσχουν από Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου και σε αυξημένες ποσότητες μπορεί να έχει υπακτική δράση.
Κάποια από τα γλυκαντικά περιέχουν λακτόζη που μπορεί να ενοχλήσει ανθρώπους με υπολακτασία ή δυσανεξία.
Ορισμένα περιέχουν μεγάλες ποσότητες αλατιού που τα καθιστά απαγορευτικά για νεφροπαθείς ή ανθρώπους με υπέρταση. Σε ένα συγκεκριμένο γλυκαντικό το αλάτι υπήρχε σε περιεκτικότητα 80%!
Η περιεκτικότητα των γλυκοζιτών στεβιόλης αναγράφεται σε ελάχιστα προϊόντα. Κυμαίνεται μεταξύ 3 και 18% αλλά υπάρχει και προϊόν με περιεκτικότητα 0,2%.
Μόνο δύο κατασκευαστές έχουν αναγραφή της καθαρότητας στα προϊόντα τους, 95% και 98%.

Συμπερασματικά

Η στέβια είναι ένα επεξεργασμένο προιόν φυτικής προέλευσης. Τα γλυκαντικά με στέβια ως ολιγοθερμιδικές γλυκαντικές ύλες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη μπορούν να βοηθήσουν στην αποφυγή της ζάχαρης και στη ρύθμιση της ευγλυκαιμίας σε διαβητικούς ασθενείς. Επειδή όμως περιέχουν και άλλα γλυκαντικά και πρόσθετα τα οποία δεν είναι κατάλληλα για κάποιους ανθρώπους, καλό είναι να συμβουλευόμαστε τη λίστα των συστατικών πριν επιλέξουμε αυτό που θα χρησιμοποιήσουμε.